2004

Nummer 9/10, december 2004/januari 2005

Brug en spagaat tussen onderwijs en praktijk

Aan de vooravond van de oplevering van de nieuwe, competentiegerichte kwalificatiestructuur organiseert Profiel een rondetafelgesprek met vijf vertegenwoordigers van kenniscentra beroepsonderwijs bedrijfsleven. Hoe kijken zij terug op de afgelopen periode? Wat hebben ze bereikt? En wat is niet gelukt? En kunnen ze garanties geven voor de zo gewenste onderwijsvernieuwing?

Onderwijs aan zet om vraaggericht te werken

De invoering van een nieuwe kwalificatiestructuur en het ontwerpen van nieuw onderwijs zijn zulke ingewikkelde processen dat sturing onontbeerlijk is. In het bve-veld ontbreekt het dan ook niet aan de nodige platforms en procescoördinatie. Wat verwachten de voorzitters en procescoördinatoren eigenlijk van de nieuwe kwalificatiestructuur?

‘Leven lang leren is vooral bijscholen’

Competentiegericht leren is o.a. bedoeld als antwoord op een sterk veranderende arbeidsmarkt. Werknemers zullen meer het heft in eigen handen moeten nemen om aantrekkelijk te blijven voor werkgevers. Maar wat verandert er eigenlijk op de arbeidsmarkt? Hoogleraar economie Andries de Grip heeft een waslijst aan publicaties op zijn naam staan die één ding gemeen hebben: de relatie tussen arbeidsmarkt en scholing.

Kwalicifactiestructuur houdbaar tot…..

Het advies van de adviescommissie onderwijs arbeidsmarkt (ACOA) Wending naar competenties in 1999, beloofde niets minder dan een revolutie in het beroepsonderwijs. Vijf jaar later staan we aan de vooravond van de invoering van een competentiegerichte kwalificatiestructuur. Jeroen Onstenk, een van de opstellers van het advies, kijkt terug. ‘ACOA was behoorlijk kritisch over de voorbeeld-kwalificatieprofielen.’

De kracht van de verbinding

Hoe kan het beroepsonderwijs en de beroepspraktijk zodanig met elkaar verbonden worden dat deelnemers adequaat worden opgeleid voor de arbeidsmarkt, op een wijze die past bij hun ambities en mogelijkheden? CINOP Expertisecentrum houdt zich al tweeëneenhalf jaar bezig met deze vraag in een omvangrijk programma waarin denken, doen en opnieuw proberen, heeft geleid tot een werkbaar concept. Een tussenstand.

‘Voorkomen dat studenten een kunstje vertonen’

René van Kralingen is docent aan een lerarenopleiding en aan de VU. Na enkele jaren ervaring met competentiegericht leren en opleiden sloeg de twijfel toe. Leveren we wel competente beroepsbeoefenaren af? Doen we wel genoeg aan de begeleiding en zijn de randvoorwaarden wel in orde? Reden om een boek te schrijven over hoe het beter zou kunnen.

Opmaat voor volledig herontwerp

Het Friesland College maakt dankbaar gebruik van de experimenteerruimte die het ministerie biedt voor het uitproberen van nieuwe onderwijsconcepten. Het roc introduceert X-stream Learning, een concept dat de deelnemer maatwerk en maximale flexibiliteit moet bieden in zijn leerroute naar een diploma. Als de pilot slaag, is dat de opmaat voor een volledig herontwerp van alle opleidingen van het Friesland College. Reden waarom men de beste medewerkers inzet.

Multidisciplinair samenwerken heeft toekomst

Een multidisciplinair team van mbo- en hbo-studenten heeft een succesvolle stageopdracht achter de rug. De studenten schoten de kerk te hulp bij het ontwikkelen van een site als marketinginstrument. De samenwerkende mbo- en hbo-studenten presteerden beter dan hun collega’s die op traditionele wijze opdrachten uitvoerden. Hoe verliep het project?

Beroepenwedstrijden bevorderen doorstroom

Bedrijven in de metaal en elektro willen meer en beter opgeleide vakmensen. Om aan de vraag te kunnen voldoen moet de doorstroming van vmbo tot en met hbo verbeteren. Een van de middelen om opleidingen op elkaar aan te laten sluiten, zijn de beroepenwedstrijden die regelmatig worden georganiseerd. ‘Beroepenwedstrijden maken het beroepsperspectief zichtbaar.’

Meer scholing en meer bedrijfsleven

Van de nood een deugd maken. Die uitdrukking is als geen andere van toepassing op het MTSplus onderwijsconcept dat inmiddels zijn derde jaar in gaat. De naam is een knipoog naar het traditionele middelbaar technisch onderwijs, maar de letters staan voor het veel modernere mens, techniek en samenleving. MTSplus bevat een groeiend aantal kenmerken van competentiegericht leren en opleiden.

Vraag het de leerling ook in het mbo?

In het voortgezet onderwijs is onlangs het project ‘Vraag het de leerling!’ afgerond. Een van de resultaten is een kloeke en inspirerende handleiding voor docenten die samen met teams van leerlingen, de zogenaamde Jongeren Inspectieteams, het klimaat op school willen verbeteren. Wat gaandeweg de handleiding handen en voeten krijgt, is de manier waarop de leerlingen zelf in kaart brengen wat zij veranderd willen zien aan hun school. Ook iets voor het mbo?

Individu centraal in ‘Menselijkerwijs’

‘Menselijkerwijs’ is de naam van een visie op een leven lang leren die het midden houdt tussen de traditionele manier van opleiden en het volledig vrij laten van deelnemers in hun leerproces. Centraal staat het individu dat het beste leert in een zinvolle context. De stichting die het concept ontwikkeld heeft, probeert alle stakeholders die het individu in dat voortdurende leerproces kunnen faciliteren, onder één paraplu te brengen en met elkaar te verbinden.

CLOP-ervaringen van docenten:

  • ‘Alert zijn op het leveren van prestaties’
  • ‘Balans vinden tussen vrijlaten en verplichten’
  • ‘Investeren in een vertrouwensrelatie met deelnemers’
  • ‘Ik zit hier natuurlijk toch aardig te sturen’

En verder:

  • Update Taskforce Jeugdwerkloosheid

Ik wil een los nummer van Profiel aanvragen!

naar boven

Nummer 8, november 2004

Loopbaankeuzeproces aan herontwerp toe

Een van de doelen van het herontwerpen van technische opleidingen is deelnemers beter in staat te stellen te kiezen voor een opleiding en uiteindelijk voor een beroep. Middels aantrekkelijk en uitdagend onderwijs. Maar de deelnemers doen niet wat de theorie voorschrijft, zo blijkt uit onderzoek. Ook het loopbaankeuzeproces is aan een herontwerp toe.

‘We moeten deze jongeren de hand reiken’

De gemeente Amsterdam heeft als beleid dat zoveel mogelijk jongeren de arbeidsmarkt opgaan met een startkwalificatie. Jongeren die daarbij een steuntje in de rug behoeven, kunnen een jaar lang een mentor krijgen. Een positief rolmodel waaraan zij zich kunnen optrekken.

‘Educatie wordt een bedrijf’

Bijna 600 NT2-docenten kwamen bij elkaar op de uitverkochte tweede conferentie van de Beroepsvereniging van docenten Nederlands als Tweede Taal (BVNT2) op de Paasheuvel in Vierhouten. Temidden van alle onheilstijdingen in educatieland was het tijd om samen met collega’s te werken aan het opvijzelen van het zelfvertrouwen.

Info+katern: Integraal personeelsbeleid

Het project Integraal personeelsbeleid van de Bve Raad moest in 2000 de aanzet zijn om de slechte positie van de docent op de arbeidsmarkt te verbeteren. Vier jaar later wordt het project officieel afgesloten. Wat heeft het opgeleverd?

En verder:

  • ‘Aanpassingen in de wet noodzakelijk’
  • ‘Werving leerbanen hoort tot de reguliere taak’
  • ‘Garantie om concurrentie voor te blijven’
  • Leren van leren op de werkplek
  • Groei trajecten sociale redzaamheid
  • Van achterstand naar voorsprong
  • ‘De beweging is onomkeerbaar’

Ik wil een los nummer van Profiel aanvragen!

naar boven

Nummer 7, oktober 2004

Spetterende opening bve-jaar

Het bve-jaar werd feestelijk geopend op 3 september in de Flint in Amersfoort. De meest opmerkelijke boodschap kwam van Hans de Boer, voorzitter van de Taskforce Jeugdwerkloosheid. Hij wil dat leerlingen in hun beroepskeuze laten meewegen dat je in bepaalde sectoren lekker zwart kunt bijverdienen.

Scholing sluitpost bij reïntegratiebedrijven

Sinds de reïntegratie van bijstandsgerechtigden in handen is van private bedrijven, wordt beroepsgerichte scholing minder snel ingezet als onderdeel van trajecten naar werk. Dit effect wordt nog eens versterkt door de introductie van de Wet Werk en Bijstand (WWB).

Laaggeletterdheid en de kenniseconomie

Woensdag 8 september stond een exclusief publiek in kasteel Nyenrode stil bij de Internationale dag van de Alfabetisering. Een van de onderdelen van het programma was een symposium over de vraag of de mate van laaggeletterdheid onder de bevolking zijn weerslag heeft op de ontwikkeling van de kenniseconomie.

Info+katern: Elders verworven competenties

Eind van dit jaar stopt de financiering van het Kenniscentrum EVC. Over de voortgang na de vier jaar dat het centrum heeft gefunctioneerd, is nog onduidelijkheid. Reden om terug te blikken naar de stand van zaken rond de invoering van procedures om elders verworven competenties een volwaardige plek te geven in de wereld van opleiden en personeelsbeleid. Wat zijn de knelpunten?

En verder:

  • Deelnemers echt centraal stellen
  • Vak- en taaldocenten trekken samen op
  • De docent als e-moderator
  • Geïntegreerde trajecten motiveren nieuwkomers
  • Internationaal talenproject nadert afronding
  • ‘Model is verkeerd uitgangspunt’
  • De gestage opkomst van elders verworven competenties

Ik wil een los nummer van Profiel aanvragen!

naar boven

Nummer 6, september 2004

‘Wij hebben vooral vertrouwen in onszelf’

Leo Lenssen, oud voorzitter van het College van Bestuur van ROC Asa, doet regelmatig uitspraken die hem niet in dank worden afgenomen. Het heeft hem o.a. in aanvaring gebracht met de Bve Raad. Met het pas opgerichte ‘netwerk nieuw onderwijs’ treedt hij opnieuw in de publiciteit.

Echte visie ontbreekt

Vlak voor de zomervakantie lagen ze er: de 143 pagina’s Koers BVE, het richtinggevende beleidskader voor de bve-sector. Het is vooral een opsomming geworden van wensen en te bereiken doelen. Van veel visie getuigt de nota niet.

Samen Jong doen

14 juni ging met veel vertoon Operatie Jong van start. Het samenwerkingsverband van vijf departementen is opgericht om tot een samenhangend beleid te komen voor jongeren van 0 tot 23 jaar. Grote afwezige op de startconferentie was het onderwijs, zowel op het podium als in de zaal.

Info+katern: Teamvorming

Op het ROC van Amsterdam is teamvorming een van de speerpunten van het beleid. Bij educatie heeft men de handschoen opgepakt. Via een combinatie van personeelsbeleid, organisatie- en onderwijsvernieuwing is het team van onderdeurtje uitgegroeid tot een zelfbewuste eenheid die de toekomst van educatie met vertrouwen tegemoet ziet.

En verder:

  • Verkenning rond competentiegericht leren
  • Koers BVE II ontbeert heldere lijn
  • Kans op tussenniveau in hbo toegenomen
  • Allochtonen stromen vaker door naar hbo
  • Gedeelde zorg leidt tot betere resultaten

Ik wil een los nummer van Profiel aanvragen!

naar boven

Nummer 5, juni 2004

‘We leven in een industrieel avondland’

Oud president-directeur van Philips, Jan Timmer, was op 22 april te gast op de Profiel conferentie over de rol van beroepspraktijkvorming binnen competentiegericht opleiden. Hij schetste een somber beeld van de Europese economie en gaf aan waar de aangrijpingspunten liggen voor verbetering. Bij het onderwijs bijvoorbeeld.

Succes afhankelijk van economie

Het ROC van Amsterdam verzorgt geïntegreerde trajecten voor laaggeschoolde werkloze allochtonen. Taalverwerving en het verwerven van beroepsvaardigheden gaan hand in hand. Wat hebben de laatste twee cursusjaren opgeleverd voor de deelnemers?

‘Elke werkervaring beter dan thuis zitten’

De Ministeries van SZW en OCW willen de komende kabinetsperiode 40.000 jeugdbanen scheppen. De daarvoor opgerichte Taskforce Jeugdwerkloosheid wil deze banen werven bij het midden- en kleinbedrijf (MKB) en grotere bedrijven zoals hamburgerparadijs McDonalds.

Info+katern: de toekomst van educatie

Het concept van een leven lang leren biedt kansen voor de afdelingen educatie van roc’s en welzijnsinstellingen om gezamenlijk op te trekken. Wat zijn de (Europese) beleidsontwikkelingen en hoe aantrekkelijk is het welzijnswerk als partner voor het roc?

En verder:

  • Eén concept voor alle risicogroepen
  • Startkwalificatie onder de loep
  • Meer maatwerk in verpleegkundeopleidingen
  • Internationaal talenproject nadert afronding
  • Op zoek naar een educatieve biotoop
  • ‘Geen geld, geen Zwitsers’

Ik wil een los nummer van Profiel aanvragen!

naar boven

Nummer 4, mei 2004

‘Had dat eerder gezegd!’

De Jongeren Organisatie Beroepsonderwijs komt tegenwoordig naar leerlingen toe. Sinds het begin van het jaar bezoekt de belangenorganisatie voor mbo’ers scholen om leerlingen voor te lichten over hun rechten. ‘Ze zeggen allemaal: daar komen jullie nu mee! Die informatie had ik gewild toen ik een klachtenbrief stuurde.’

Bezwaren bve niet gehonoreerd

De wet Beroepen in het Onderwijs regelt de bekwaamheidseisen die aan docenten worden gesteld. Wat betekent de wet voor het leraarsberoep en voor de bve-sector in het bijzonder?

Hoe rood is rood?

Met enige vertraging heeft de Commissie Schutte haar eindrapport gepresenteerd over frauduleuze handelwijzen door hbo- en bve-instellingen. Gezien de reactie van het kabinet is wel duidelijk dat de affaire in ieder geval voor de bve-sector met een sisser afloopt.

Info+katern: Toetsen

De ict-opleidingen kennen sinds 2003 een kwalificatiestructuur (ksb) die gebaseerd is op competenties. Vóór de invoering daarvan waren roc’s echter al bezig met nieuwe manieren van onderwijs. Reden om een viertal deskundigen rond de tafel te zetten en te praten over hun ervaringen tot nu toe, met name rond toetsen en examineren.

En verder:

  • Waar blijft de ‘game-industry’?
  • Rehabilitatie onder druk
  • Bouwonderwijs in de steigers
  • ‘Het instrument ben je zelf’
  • ‘Van achter naar voren redeneren’
  • ‘Beleid zet ons jaren terug’

Ik wil een los nummer van Profiel aanvragen!

naar boven

Nummer 3, april 2004

Onderzoek naar kunst en cultuur op roc’s

De overheid benadrukt het belang van cultuureducatie, ook op roc’s. Daarom werden voor de jaren 2001 tot en met 2003 subsidies uitgedeeld die kunst en cultuur hoog op de bve-agenda moesten zetten. Daarmee is inmiddels wel een begin gemaakt, maar structureel is het aanbod nog niet te noemen.

Dynamiseren en regionaliseren

In september 2003 heeft de regering het Innovatieplatform opgericht, onder voorzitterschap van premier Balkenende. Frans Leijnse, voorzitter van de HBO Raad, is één van de leden en vertegenwoordigt de beroepskolom. Wat betekent de kenniseconomie voor het beroepsonderwijs?

Vreemde ogen dwingen

Het KwaliteitsCentrum Examinering is momenteel bezig audits af te nemen, o.a. bij de roc’s. Twee roc’s, Zadkine uit Rotterdam en het ROC van Amsterdam, hebben daar niet op gewacht en hebben alvast een generale repetitie gehouden door bij elkaar audits af te nemen.

Info+katern: Buitenschools leren

Het beroepsonderwijs en de beroepspraktijk komen in een nieuwe verhouding tot elkaar te staan. Een positieve ontwikkeling die wel twee valkuilen in zich heeft. De eerste heeft te maken met de organisatie van het leren op de werkplek. De tweede met het leerproces van de leerling-werknemer.

En verder:

  • Open podium: lange maatschappelijke tenen
  • Inburgeraar wordt zelf verantwoordelijk
  • Where’s your sense of adventure?
  • Onduidelijkheid over bestemming stagefondsen
  • Kijk uit waar je leert!
  • ‘Je moet trots kunnen zijn op je portfolio'
  • Wat leer je in de praktijk?

Ik wil een los nummer van Profiel aanvragen!

naar boven

Nummer 2, maart 2004

‘Bob Ross is een echte trekker’

Vier educatieve tv-zenders in de even zovele grote steden strijden voor hun voortbestaan. De programma’s zijn voornamelijk bedoeld voor laagopgeleiden, om hen te stimuleren het heft in eigen handen te nemen en weer te gaan leren of werken. Lukt dat?

Liever kwalificatieplicht

Het Utrechtse PvdA-gemeenteraadslid, Yücel Aydemir, wil de leerplicht verhogen tot 23 jaar. Dat zou de kans verhogen dat iedereen met een startkwalificatie de arbeidsmarkt betreedt. Maar anderen zien meer in een ‘kwalificatieplicht, want die is niet leeftijdsgebonden.

Integraal Toezicht Jeugdzaken

Een aantal inspecties, waaronder die van onderwijs, hebben de koppen bij elkaar gestoken om te komen tot een nieuwe manier van toezicht houden. Een manier die beter past bij de behoefte om maatschappelijke problemen nou eens echt bij de wortels aan te pakken.

Info+katern: Beroepsidentiteit

Iedereen mag een bordje ‘NT2-docent’ op zijn deur plakken. Een doorn in het oog van de beroepsvereniging NT2-docenten, die dan ook de kwaliteit en status van de beroepsgroep veilig wil stellen. Iets dat steeds belangrijker wordt nu de opleidingen voor NT2 in toenemende mate met elkaar moeten concurreren op de vrije markt.

En verder:

  • Maatschappelijk ondernemen: we doen niet anders!
  • Werkhotel biedt structuur en veiligheid
  • Investeren in dialoog met docenten
  • Ruimte voor examens
  • Meetinstrument voor docenten
  • Leerwerkplaatsen gezocht

Ik wil een los nummer van Profiel aanvragen!

naar boven

Nummer 1, februari 2004

Jeugd tussen vitaliteit en veiligheid

De eerste Profiel/Cinop-lezing had als titel ‘Jeugd tussen vitaliteit en veiligheid’. Een actueel thema, gezien de recente incidenten op scholen waarbij sprake was van excessief geweld. Hans Boutellier probeert een verklaring te vinden voor de vraag wat er aan de hand is rond thema’s als criminaliteit en veiligheid. Hij vraagt zich tevens af wat de rol van het onderwijs daarin zou moeten zijn.

Overleven door maatschappelijk ondernemen

Voor roc’s die inburgeringprogramma’s voor nieuwkomers aanbieden, breken donkere tijden aan. De effecten van het ontmoedigingsbeleid van de afgelopen kabinetten beginnen merkbaar te worden. Reden voor een snelle enqu&eacirc;te onder roc’s over de stand van zaken, gekoppeld aan de vraag hoe educatie toch kan bijdragen aan een bloeiend roc.

‘Goed om jezelf bij de lurven te pakken’

Twaalf leidinggevenden uit roc’s volgden een opleiding die zich richtte op het versterken van de eigen competenties. Leidinggeven aan mensen in veranderprocessen, was het leidende thema. Marlies Flapper, onderwijscoördinator van de afdeling Educatie van ROC De Leijgraaf, was één van de deelnemers. Wat waren haar ervaringen?

Info+katern: nieuwe media

De internettechnologie heeft een hoge vlucht genomen. Ook in het onderwijs. De cd-rom met lesmateriaal en interactieve toetsen wordt alweer ingeruild voor content databases, gekoppeld aan elektronische leeromgevingen (elo’s). Maar deze ontwikkeling brengt de verschillende belangen van educatieve uitgeverijen en hun afnemers: de roc’s, scherp naar voren.

En verder:

  • ‘Meer dan alleen Jip en Janneke-Nederlands’
  • ‘Opleidingsplan verplicht stellen’
  • Veilig en verantwoordelijk
  • Waddenmodel slecht schotten en regels
  • Digitaal leren: hoe nu verder?
  • De zeven peilers onder digitale didactiek

Ik wil een los nummer van Profiel aanvragen!

naar boven